MEER BOS THEATERPRODUCTIES
logo South African Road Trip
EXTRA
ER HOORT TOCH ECHT EEN STEVIGE VETRAND AAN HET VLEES en XHOSA'S VECHTEN NIET MET EEN SCHILD
Van Khayelitsha, het armoedige township van Kaapstad naar Buitenveldert, de chique buitenwijk van Amsterdam. Een grotere overstap is bijna niet denkbaar. Van golfplaten huisjes, waar het lang niet altijd zeker is of er wel water uit de kraan en elektriciteit uit het stopcontact komt, naar een flat die van alle gemakken is voorzien. Het overkomt de negen mannen van het Khayelitsha koor en de actrice/zangeres Andisiwe Mbunje. De nieuwe woonplek voor het komende half jaar behoort tot de aangename arbeidsvoorwaarden voor de Zuid-Afrikaanse cast van de musical Amandla! Mandela.
Meer dan vier jaar hebben producente Inge Bos, regisseur Koen van Dijk en componist Frank Uyttebroeck gewerkt aan de musical over de man die niet alleen Zuid Afrika, maar het gehele Afrikaanse continent en eigenlijk de hele wereld veranderde. En al in een vroeg stadium wist Inge Bos, die met enige regelmaat in Zuid Afrika verblijft en al jaren (samen met haar echtgenoot Wim Visser) intensief betrokken is bij de organisatie van het Voorkamerfest (Huiskamerfestival) in het Kaapse provinciestadje Darling, dat deze mannen een cruciale rol zouden gaan spelen in een van de meest ambitieuze musicalprojecten die ooit in Nederland is gerealiseerd.
Normaal gesproken reizen de mannen van het Khayelitsha koor elke dag naar het Waterfront, de aantrekkelijk ingerichte haven, die in korte tijd is uitgegroeid tot een de belangrijkste toeristische trekpleisters van Kaapstad. Tussen de souvenirwinkels, restaurants en de boten die de toeristen naar het vroegere gevangeniscomplex op Robbeneiland brengen, geven zij een openluchtshow met traditionele muziek en dans van hun Xhosa-stam. Via deze artistieke etalage kwamen ze terecht op het jaarlijkse Voorkamerfest, en daar verzekerden zij zich van een engagement in Nederland. Helemaal nieuw is een trip overzee niet, want de mannen hebben ook wel eens opgetreden in Mexico, maar in Nederland is sprake van een echt langlopend contract.
De mannen zijn niet alleen Inge Bos dankbaar, maar nog veel meer danken ze God. Die heeft er volgens de mannen voor gezorgd dat niet een van die vijftien andere groepen uit Khayelitsha groepen is uitverkoren, maar juist zij.
Ze blijven hier tot begin april 2010. Dat is zo lang dat er een aardig bedrag kan worden overgemaakt naar de achtergebleven familie in Kaapstad. Maar het is ook zo lang dat ze die familie heel erg missen. Zola Qumsa en Lennox Tsawe zakken diep weg op de leren bank en beginnen direct wat zachter te praten als hun familie ter sprake komt. Zola: ‘Ik snap ook wel dat we niet even voor een paar dagen heen en weer naar huis kunnen vliegen, maar het is wel heel moeilijk om alleen via de telefoon met mijn vrouw, kinderen en de rest van mijn familie te praten.’
Ook al zien de negen mannen in Amsterdam elkaar als familie, alleen Zola heeft in de groep een echt familielid. Zijn broer Dumisani is een opvallende verschijning in deze zang- en dansgroep. Hij loopt namelijk als gevolg van polio op krukken, maar dat weerhoudt hem er niet van om gewoon met alle bewegingen van de Gumboot-dance (in rubberen laarzen) mee te doen.
Eten is een goede manier om de heimwee te verjagen. Maar dat is nog niet zo eenvoudig als niet alle juiste ingrediënten voor de Afrikaanse dis voorhanden zijn. En ja, dan dat Hollandse vlees. Lennox: ‘Hier snijdt de slager keurig de vetranden van het vlees af, maar dat hoort er bij ons toch echt bij. Ook vindt men het een beetje raar als we varkens- of geitenkoppen bestellen. Laatst liepen we langs een weiland en zagen mooie schapen lopen. We kregen jeuk aan onze handen om een van die beesten zelf te slachten, maar ja, dat zal niet echt gewaardeerd worden door de eigenaar, dus dat hebben we maar niet gedaan.’
Gelukkig zijn ze na een gesprek bij de slager in contact gekomen met een groep Ghanezen en Nigerianen die in de Bijlmer wonen, en die al wat meer gewend zijn aan de Nederlandse leefomstandigheden. Zola lacht: ‘Die kijken al niet meer op van al die oude Hollandse dames, die hier gewoon op de fiets rondrijden.’
Lennox en Zola voelen een diepe trots dat zij Zuid Afrika mogen vertegenwoordigen in deze musical. Zij zijn al wat ouder en hebben de Apartheidstijd, die in 1994 officieel werd afgesloten met de eerste democratische verkiezingen, bewust meegemaakt.
Lennox: ‘De vrijlating van Mandela in 1990 was een van de meest emotionele momenten in mijn leven. Deze musical is een mooi eerbetoon aan deze wijze man. En we zijn blij dat we, behalve met onze zang en dans, ook een inhoudelijke bijdrage aan het verhaal hebben kunnen leveren. Zo konden we regisseur Koen van Dijk precies uitleggen hoe een Dorpsraad in zijn werk gaat. Wie waar zit en wat de spreekvolgorde is.’
Zola: ‘Koen vroeg of we tijdens een bepaalde scène in een vechthouding wilden gaan staan, met speren en schilden. Maar dat klopt natuurlijk niet. Zulu’s vechten met speren en schilden. De Xhosa’s doen het met stokken. Het is mooi dat er in de musical op dat soort kleine details wordt gelet. Die zijn namelijk erg belangrijk.’
Lennox: ‘Net zo belangrijk als het verschil tussen vlees met of zonder vetrandje.’

Patrick van den Hanenberg
Untitled Document
Nieuwsbrief Bos Theaterproducties Koop je tickets voor South African Road Trip Bestel de CD South African Road Trip in de webshop